Wrth roi sylw ar y newyddion fod y Weinyddiaeth Amddiffyn wedi dyrannu cytundeb Gweddnewid Hyfforddiant Cynnar (GHC) gwerth £31 miliwn i gonsortiwm Metrix, dywedodd John Smith, AS Bro Morgannwg: “Mae’r newyddion yn dangos unwaith eto ymroddiad y Llywodraeth i Sain Tathan. Mae prosiect Sain Tathan yn dod yn ei flaen yn dda. Mae’n arbennig o dda bod y buddsoddiad hwn, yr uchaf erioed, yn digwydd yn Sain Tathan. Rwyf am i bobl a busnesau yma ym Mro Morgannwg a Chymru elwa cymaint â phosibl o’r prosiect hwn dros y 25 i 30 mlynedd nesaf. Dyna pam y byddaf yn parhau i weithio’n galed i amlhau i’r eithaf y manteision i bobl a busnesau lleol.”

Mae Ysgrifennydd Cymru Peter Hain wedi sôn am fanteision enfawr y Coleg Technegol Amddiffyn (CTA) i Dde Cymru gan ddatgan y bydd y Coleg yn esiampl arweiniol i hyfforddiant yn y Deyrnas Unedig.

Cydnabu Mr Hain, oedd yn siarad yn Nerbyniad Haf Cymru yn Llundain yng Nghlwb y Llynges a’r Fyddin yn St James’s Square, Llundain ar 25 Mehefin, bwysigrwydd y Coleg fel canolfan i ddatblygu sgiliau allweddol mewn peirianneg cyfathrebu, awyrennol ac electro-fecanyddol. Dyma’r sgiliau, meddai Mr Hain, a fydd yn amhrisiadwy i Luoedd Arfog y Deyrnas Unedig, i Gymru ac i’r economi ehangach.

“Bydd y buddsoddiad mewn hyfforddiant o’r math a gynigir i ddynion a menywod yn y Coleg Technegol Amddiffyn yn y dyfodol yn helpu i gadw Prydain yn ei le fel arweinydd diwydiannau byd eang megis y diwydiant aerofod.

Fe wyddom i gyd fod y Deyrnas Unedig yn cynhyrchu rhai o bersonél milwrol mwyaf cymwys y byd, a bydd y Coleg Technegol Amddiffyn yn Sain Tathan ym Mro Morgannwg yn helpu i sicrhau fod Prydain yn cadw’r enw da hwn wrth inni wynebu heriau’r ganrif hon.”

Mae Cymru yn Llundain yn sefydliad gwleidyddol amhleidiol sy’n ceisio cefnogi buddiannau Cymru yn y brifddinas. Sefydlwyd y gymdeithas ym Mai 1994 pan ymunodd aelodau Cymdeithas Gyhoeddusrwydd Cymru Llundain â Changen Llundain o’r Sefydliad Materion Cymreig i greu Cymru yn Llundain.

Rhan o gyfweliad gyda Dr Liam Fox AS, Ysgrifennydd Amddiffyn yr Wrthblaid, BBC Radio Wales, 5.10.09

PETER JOHNSON: Cyflwynydd
A gaf i ofyn i chi’n gryno, allwch chi ddweud ar y rhaglen heddiw p'un a  fyddwch yn fodlon cefnogi Academi Amddiffyn Sain Tathan, sy’n hynod, hynod bwysig i economi Cymru?

DR LIAM FOX AS: Ysgrifennydd Amddiffyn yr Wrthblaid
Wel, rydym ni wedi bod yn gefnogol iawn erioed i brosiect Sain Tathan. Rydym yn credu ei fod yn cynnig dull o gael hyfforddiant o ansawdd uchel ac rwy’n credu fod gan hyfforddiant o ansawdd uchel swyddogaeth hynod bwysig.

PETER JOHNSON:
A fyddwch yn mynd ati i sicrhau fod y gwaith yn mynd yn ei flaen os byddwch yn llywodraethu?

DR LIAM FOX AS :
Wel, rydym yn gefnogol o ran egwyddor. Byddwn yn edrych i weld pa mor gyflym y gallai prosiect o’r fath ddigwydd wrth i ni ymgymryd â’n harolwg amddiffyn strategol.

PETER JOHNSON:
Diolch yn fawr iawn – Liam Fox, Ysgrifennydd Amddiffyn yr Wrthblaid.

Mae’r canlynol yn araith a roddwyd gan gadeirydd Metrix UK, Charles Barrington, yn Nerbyniad Plaid Geidwadol Cymru ym Manceinion ar 5 Hydref. Roedd Arweinydd y Blaid Geidwadol, David Cameron, a Changhellor yr wrthblaid, George Osborne, yn bresennol yn y Derbyniad

"Mr Cameron, Mrs Edwards, Mrs Gillan, Foneddigion a Boneddigesau,

Charles Barrington, Cadeirydd Metrix, ydw i ac mae’n bleser gennyf noddi Derbyniad Plaid Geidwadol Cymru.

Rwyf wedi cael ar ddeall fod gennyf ddau funud, felly gwell i mi fwrw ati. Hoffwn wneud tri phwynt.

Yn gyntaf, ein her ni yw darparu’r hyfforddiant milwrol technegol gorau yn y byd i’n milwyr, morwyr a’n hawyrlu. Rydym yn disgwyl llawer iawn ganddynt; maent yn cyflawni yn wyneb y disgwyliad hwnnw ac yn llawn haeddu ein cefnogaeth. Nid yn unig yn awr, fel gweithwyr gwasanaeth, ond yn eu bywydau yn y dyfodol fel aelodau gwerthfawr o’r gymdeithas. Byddwn yn rhoi sgiliau trosglwyddadwy iddynt fynd gyda hwy wedi iddynt adael y Gwasanaethau. Bydd hyd at 4,000 o fyfyrwyr ar yr un pryd yn Sain Tathan, gyda hyd at 20,000 o fyfyrwyr yn croesi’r trothwy pob blwyddyn. Hwn fydd cyfleuster hyfforddiant technegol mwyaf y wlad.

Gwnaeth cyhoeddiad Michael Gove argraff arna i heddiw: bydd y prosiect hwn yn bartner Cymreig perffaith i’r fenter honno.

Yn ail, maint. Mae’r prosiect yn werth hyd at hanner biliwn y flwyddyn i economi Cymru, heb sôn am y gwariant trydydd parti gan fyfyrwyr, eu teuluoedd, cyflogwyr ac ymwelwyr. Gobeithiwn greu perthynas agos â sector prifysgolion Cymru, ac i ychwanegu at y strategaeth sgiliau mae Llywodraeth y Cynulliad yn ei chefnogi.

Yn drydydd, yn y cyfnod anodd hwn, mae’r prosiect yn gost effeithiol ac yn cynnig gwerth am arian. Ni fydd canslo’r prosiect yn arbed £12 biliwn: ein gwaith ni yw gwario’r £12 biliwn hwnnw (sef cyllideb hyfforddiant bresennol y Weinyddiaeth Amddiffyn) yn fwy effeithiol.

Yn olaf, ac fe hoffwn gloi gyda’r pwynt hwn. Mae’r Cyfamod Milwrol yn mynnu ein bod yn darparu’r hyfforddiant gorau, y llety gorau, a’r dyfodol gorau i’r dynion a menywod ifanc sy’n peryglu eu bywydau er eich mwyn chi a’n gwlad.

Foneddigion a boneddigesau, rwy’n gobeithio y cewch noson ardderchog.”."

Cameron yn "ymroddedig" i academi hyfforddiant amddiffyn arfaethedig

Mynnodd Mr Cameron, wrth siarad ar ddiwrnod agoriadol cynhadledd flynyddol ei blaid ym Manceinion, ei fod yn “ymroddedig” i academi hyfforddiant amddiffyn arfaethedig gwerth £12 biliwn ym Mro Morgannwg, sy’n addo creu 5,000 o swyddi.

Ond fe ddywedodd y byddai’n rhaid adolygu’r cynllun yn gyntaf.

Dim ond hen grintach fyddai’n gwadu manteision traffyrdd modern, ond un o’i anfanteision yw eu bod yn niwtraleiddio’r dirwedd. Mae’r olygfa wledig ar bob ochr yn gwibio heibio fel niwl, gan ein gadael heb unrhyw syniad yngl?n â rhai o ranbarthau bychain y Deyrnas Unedig. Un o’r ardaloedd hyn yw Bro Morgannwg. I nifer ohonom, nid yw’n ddim mwy na llain o dir neb ar yr M4 rhwng cyrion Caerdydd a Phen-y-bont. Ac eto fe ymddengys y bydd yr ardal hon yn ardal ffyniant yn y ddegawd nesaf.

Wrth gwrs, mae’r fasnach dai ym Mro Morgannwg wedi dioddef yn yr un modd â gweddill y Deyrnas Unedig yn ystod y dirwasgiad. Yn ôl Cyngor y Benthycwyr Morgeisiau, mae prisiau tai wedi gostwng 16 y cant yn y flwyddyn ddiwethaf. Mae hanesion cyfarwydd hefyd o werth tai unigol yn plymio. Meddai Gareth Davies, o Watts and Morgan: “Fe werthais gartref sylweddol yn Ninas Powys am £1.75 miliwn yn 2005. Mae ar werth eto ar hyn o bryd, y tro hwn am £1.15, ac nid yw’n edrych yn debyg y bydd y perchnogion yn dod o hyd i brynwr. Yn gyffredinol, mae prisiau i lawr i lefelau 2004.”

Ac eto mae naws adfywiad yn yr ardal. Yn Sain Tathan, yn amodol ar dderbyn caniatâd cynllunio terfynol y mis nesaf, mae’r Weinyddiaeth Amddiffyn yn gobeithio adeiladu Coleg Technegol Amddiffyn gwerth £12 biliwn. Bwriad y prosiect hwn yw bodloni anghenion hyfforddiant y Llynges, y Fyddin a’r Awyrlu a bydd wedi ei gynllunio i ddarparu’r sgiliau technegol sydd eu hangen ar luoedd heddiw i forwyr, milwyr ac awyrenwyr ifanc. Bydd yno gyfleusterau ar gyfer 2,000 o fyfyrwyr, gyda’r rhan fwyaf ohonynt yn byw ar y safle, a 700 o staff hyfforddiant a fydd angen tai preifat yn bennaf.
Wrth ymyl y coleg technegol, mae’r Weinyddiaeth hefyd yn bwriadu adeiladu parc busnes ar gyfer cwmnïau awyrofod, yn arbennig y rhai sy’n gweithio ar drwsio awyrennau. Mae’r lleoliad yn ddelfrydol gan y bydd y cwmnïau'n gallu cynnal profion ar lain glanio Sain Tathan. Meddai Rob Quick, cyfarwyddwr adfywio amgylcheddol ac economaidd Bro Morgannwg: “Bydd y ddau brosiect hyn yn hwb enfawr i’r ardal. Bydd yn denu 1,500 o swyddi adeiladu i gychwyn, ac yn ysgogi uwchsgilio’r gronfa gyflogaeth wrth i bobl leol geisio am swyddi gyda’r cwmnïau awyrofod newydd.

Mwy

Diwydiant yn croesawu diwygio radical

Rhoddodd cwmnïau amddiffyn a grwpiau lobïo’r diwydiant groeso ddoe i gyhoeddiad cynllun radical i ddiwygio arferion pwrcasu yn y Weinyddiaeth Amddiffyn, ond mynegwyd pryder yngl?n â chyllid ar gyfer rhaglenni amddiffyn. Amlygodd yr adolygiad gan Bernard Gray, cyn ymgynghorwr i’r Weinyddiaeth Amddiffyn, fod y rhaglen offer amddiffyn yn llawer rhy boeth ac yn dioddef o ganlyniad i gymhelliannau gwrthnysig sy’n peri oedi a chynyddu’r costau. Ar gyfartaledd, mae rhaglenni’n rhedeg tua phum mlynedd yn hwyr a chostau’n cynyddu o tua £300 miliwn. Mae’r costau i’r diwydiant a’r Weinyddiaeth Amddiffyn oherwydd oedi systemig rhwng £900 miliwn a £2.2 biliwn y flwyddyn. Argymhellodd Mr Gray y dylid cyflawni adolygiadau amddiffyn strategol pob dwy flynedd i ailfaintoli cynlluniau gwario, ac y dylid archwilio’r rhaglen offer yn flynyddol er mwyn sicrhau ei fod yn fforddiadwy. Dywedodd Alex Dorrian, prif weithredwr Thales UK, nad oedd y ffaith fod bwlch mor sylweddol yn y gyllideb o syndod i ddiwydiant sydd wedi arfer gweld rhaglenni yn cael eu gohirio er mwyn cydredeg â’r arian sydd ar gael. “Dyna pam ein bod yn cefnogi’n gryf y syniad o adolygiad amddiffyn strategol rheolaidd,” meddai. “Yn y pen draw, mae’n well i ni wybod beth hoffai’r llywodraeth ei wneud er mwyn inni wybod lle i fuddsoddi yn hytrach na gweithio’n ddall.” Ychwanegodd fod y pwyslais ar gyflymu’r broses o benderfynu “yn amlwg yn arbed arian, oherwydd yn y busnes hwn mae amser yn costio arian. Rydym yn barod i weithio gyda’r Weinyddiaeth ar eu targedau.” Dywedodd Ian Godden, cadeirydd ADS, gr?p lobïo diwydiant Awyrofod, Amddiffyn a Diogelwch y Deyrnas Unedig, fod y “diffyg cyfatebiaeth” rhwng ymrwymiadau ariannu a disgwyliadau wedi creu'r problemau presennol ac fe rybuddiodd fod adolygiad amddiffyn wedi ei ariannu’n llwyr yn allweddol er mwyn osgoi problemau tebyg yn y dyfodol. Yn y cyfamser, dywedodd Richard Lambert, cyfarwyddwr cyffredinol y CBI, fod adolygiad Gray yn cynnig gwersi ehangach ar sut i ddiwygio’r sector cyhoeddus. “Dengys adroddiad Bernard fod lle i annog cynhyrchiant ac ymosod ar aneffeithiolrwydd mewn perthynas â darpariaeth nwyddau a gwasanaethau cyhoeddus,” meddai. “Byddai datblygu dull mwy cynaliadwy o bwrcasu yn fuddiol iawn i’r diwydiant amddiffyn, ac i ddiogelu buddsoddiad mewn ymchwil a thechnoleg. Byddai’r un mor fuddiol i’r wlad gyfan o ran darparu cymaint o gefnogaeth â phosibl i'n gwasanaethau rheng flaen, yn hytrach na gweld adnoddau’n cael eu gwastraffu.” Meddai Paul Lester, prif weithredwr VT Group: “Os mabwysiadir yr adroddiad yn llawn neu’n rhannol, bydd cyfle i grwpiau gwasanaeth megis VT Group ostwng costau a gwella perfformiad trwy anfon mwy o waith i gael ei wneud yn allanol.” Roedd rhai swyddogion yn fwy gofalus, fodd bynnag, yn amheus o gynnig mwyaf radical Mr Gray: yr awgrym y dylai’r Weinyddiaeth roi ei gangen pwrcasu offer a chefnogaeth ar gontract allanol er mwyn gwella ei allu i gadw rhaglenni o fewn y gyllideb. “Gydag unrhyw raglen newid nid ydych eisiau lladd y claf,” meddai un uwch swyddog amddiffyn. “Nid oes gan y systemau na’r bobl yn y Weinyddiaeth y gallu i ymdopi â newid o’r fath.” Byddai proses cam wrth gam, meddai’r swyddog, yn fwy tebygol o lwyddo gyda’r diwydiant yn rheoli gweithgareddau amddiffyn nad ydynt yn greiddiol, a sefydliadau wedi eu cyfran werthu megis y Gr?p Cefnogaeth Amddiffyn sydd eisoes yn weithredol fel cwmnïau masnachol. Efallai y bydd newyddion llai ffafriol yn yr adolygiad amddiffyn pan fydd yn cyrraedd y flwyddyn nesaf. Dywedodd yr Arglwydd Drayson, y gweinidog sy’n gyfrifol am ddiwygio pwrcasu amddiffyn, ei fod yn barod i wneud penderfyniadau anodd er mwyn dod â gwariant ar offer yn ôl o fewn terfynau’r gyllideb.

Dilema Amddiffyn
Disgwylir i’r ddau gludydd awyrennau newydd gostio tua £4.6 biliwn. Mae £1.4 biliwn eisoes wedi ei wario, felly byddai canslo’r ddwy long yn arbed tua £3 biliwn, tra byddai prynu un cludydd yn unig yn arbed £1.5 biliwn.
Ffynonellau: Dadansoddiad Amddiffyn, Ymchwil FT
Mae’r awyren drafnidiaeth filwrol dros dair blynedd yn hwyr ac o leiaf €2 biliwn dros y gyllideb. Gan fod y gwneuthurwr, Airbus, wedi torri amodau ei gytundeb, fe allai’r Deyrnas Unedig droi eu cefnau’n llwyr ar y prosiect. Ond byddai’n rhaid cael awyrennau yn lle’r hen Hercules, felly prin iawn fyddai cyfanswm yr arbedionl

Pris y rhaglen Adolygu Hyfforddiant Amddiffyn, sy’n ceisio canoli hyfforddiant technegol y lluoedd arfog yng Nghymru, yn £12 biliwn dros 30 mlynedd. Vince Cable, llefarydd Trysorlys y Democratiaid Rhyddfrydol, yn argymell yn ddiweddar na fyddai canslo’r rhaglen yn arbed swm sylweddol o arian gan y byddai’n rhaid i’r gyfundrefn hyfforddi bresennol barhau.

Yn ystod yr haf, fe gytunodd y Weinyddiaeth i brynu 40 awyren Eurofighter Typhoon am oddeutu £3 biliwn. Mae’r gwneuthurwyr yn dadlau ei fod dan ymrwymiad cytundebol i brynu 48 arall o’r jetiau rhyfel. Fodd bynnag, mae’r weinyddiaeth amddiffyn yn dadlau nad yw’r honiad yn wir ac y gallai arbed oddeutu £3 biliwn trwy beidio prynu. Mae'r llywodraeth yn ymroddedig i adeiladu tair neu bedair llong danfor newydd er mwyn cario’r taflegrau Trident D5 sy’n gweithredu fel grym ataliol y Deyrnas Unedig. Bydd cost y prosiect rhwng £15 biliwn ac £20 biliwn. Dywed Gordon Brown y bydd yn ystyried pa mor gost effeithiol fyddai cael tair llong danfor yn unig.

Awyrennau ymladd a bomio
Ar hyn o bryd mae'r Weinyddiaeth Amddiffyn yn ymroddedig i brynu 138 o awyrennau ymladd a bomio’r genhedlaeth nesaf. Ond mae gan y Deyrnas Unedig le i ostwng y niferoedd. Byddai oddeutu 60 o awyrennau’n ddigon i un cludydd a chadw nifer o jetiau ar gyfer hyfforddiant. Gallai hynny arbed hyd at £7 biliwn. Os byddai’r cludyddion yn cael eu canslo’n llwyr, gallai’r F-35 gael ei ganslo hefyd gan arbed tua £10 biliwn.